آشنایی با فرآیند ها

رسیدن به رفاه وسیله است

نویسنده : تحریریه گلوریت

چهارم تیر ۱۳۹۷

در مقالات پیشین به تشریح مفهوم و معنای رفاه پرداخته شد و تلاش گردید تا تفاوت برداشت عوامانه این لغت با تعاریف دقیق جامعه شناسانه و علمی آن آشکار گردد. اکنون می دانیم که رفاه از ۹ عاملی تشکیل می گردد که برخلاف باورهای مرسوم، سرانه درآمد در اغلب موارد عامل اصلی اثرگذار نمی باشد. اگر تا دیروز بر آن بودیم که بکوشیم صرفا پول بر روی پول بگذاریم و اندوخته های خود را رشد دهیم حال دریافتیم که به میزانی که از عوامل موثر دیگر غافل می شویم بیشتر از احساس رفاه فاصله می گیریم. برای روشن تر شدن امر بهتر است این سوال را از خود پرسیم که آیا هدف رسیدن به رفاه است یا رفاه صرفا وسیله ای برای نیل به احساسی دیگر است؟ و یا حتی پا را یک قدم فراتر نهیم و بپرسیم میان رفاه و احساس خوشبختی کدام یک را باید برگزید؟

در ابتدای امر لازم است تا مشابه رفاه، تعریفی دقیق از خوشبختی ارائه نماییم. از بدو تاریخ تا به امروز اندیشمندان و فلاسفه در تلاش بوده اند تا معنایی جامع و قابل سنجش برای این واژه بیابند. ارسطو خوشبختی را ارضای حداقل دو بعد هِدونیا به معنی لذت و اودایمونیا به معنای زندگی مطلوب می داند. دکتر مارتین سِلیگمان روانشناس آمریکایی و خالق نطریه مشهور درماندگی خود آموخته شده عنصر تعهد را نیز به تعریف فوق اضافه می نماید. دانشمندان با تجمیع این ابعاد اصطلاح علمی ‘احساس ذهنی بهزیستی’ را خلق نمودند. این اصطلاح به معنای ارزیابی ذهنی و عملی هر فرد از زندگی خویش است. بدین ترتیب SWF ترکیبی از رضایت از زندگی و احساس کامیابی است. در ادامه تکامل توصیف خوشبختی عنصری نام آشنا مورد توجه مراجع علمی و نظریه پردازان این حوزه قرار گرفت. عنصری که امروز محوریت ارزیابی ها، سیاست گذاری ها و تصمیم گیری هاست.

در سال ۲۰۱۲ اولین گزارش ‘شادی’ عنصر کلیدی خوشبختی در ماه آوریل منتشر گردید. این گزارش بر مبنای سه پارامتر اصلی متغیر های اقتصادی، عوامل اجتماعی و سلامتی (جسمی و روحی) خوشبختی کشورهای جهان را مورد سنجش قرار داد. در آخرین گزارش در سال ۲۰۱۷، مهمترین عامل تاثیرگذار در شادی افراد و در سطح کلان آن جامعه، سلامت روان بوده است. این در حالی است که سلامت روان همبستگی بالایی با سلامتی جسمی نیز دارد.

گرچه هنوز در بسیاری از کشور ها سلامت جسمی از مهمترین عوامل است اما براساس این گزارش، نقش سلامت روانی پررنگ تر می باشد.

در این گزارش، کشورهای نروژ، دانمارک، ایسلند و سوئیس رتبه های اول تا چهارم شادترین کشورهای جهان را به خود اختصاص دادند. کشور ایران در رتبه ۱۰۸ دنیا قرار گرفت که اگر نقش عامل سرانه درآمد که غالب آن حاصل از درآمد نفتی است را بکاهیم در سایر پارامترها رتبه ای پایین تر نیز خواهیم داشت و نگران کننده تر آنکه مهمترین عامل این جایگاه نزول شاخص سلامتی در جامعه بوده است.

موضوع جالب توجه دیگر تغییرات شادی در سال ۲۰۱۶ نسبت به سال ۲۰۰۷ است که ایران با کاهش ۰.۶ در رتبه ۱۱۲ تغییرات دنیا قرار گرفته است که با نگاه به کشورهای اطراف ایران در این لیست نظیر روآندا، یمن و ونزوئلا می توان به عمق آسیب پیش رو پی برد.

به نظر می رسد اصلی ترین موضوعی که باید در اولویت سیاست گذاری ها و تصمیم گیری های فردی و کلان جامعه قرار گیرد تا کیفیت زندگی در کشور ارتقا یابد توجه به وضعیت سلامتی در هر دو بعد روحی و جسمانی است که همتی اجتماعی را طلب می کند.

حال سوال اصلی آنست که با توجه به مشکلات موجود در کشور، برنامه و مکانیزم ارتقاء سطح سلامت در جامعه چیست؟